EN

قانون مالیات بر ارزش افزوده و نحوه محاسبه آن

نویسنده: سپیدار سیستم
[تعداد: 1    میانگین: 5/5]

یکی از منابع مهم درآمد دولت‌ها، درآمدهای مالیاتی ناشی از مالیات بر ارزش افزوده است. دولت‌ها با دریافت مالیات به صورت مستمر می‌توانند خدمات ضروری برای جامعه را به صورت با ثبات و با برنامه ریزی مناسب ارائه دهند.

تجربه تدوین و اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده در سال‌های اخیر در کشورهای متعدد نشان می‌دهد که این نظام مالیاتی یک منبع درآمد قابل اتکا برای دولت است. یکی از مزیت‌های این مالیات بر ارزش افزوده سادگی وصول و پرداخت آن نسبت به سایر انواع مالیات‌ها است.

مزیتی که باعث شده است به عنوان رایج ترین نوع مالیات شناخته شود. همچنین مالیات ارزش افزوده بدلیل مزایای دیگری از جمله درآمدزایی زیاد و مهم‌ترین آن کاهش وابستگی هرچه بیشتر درآمد دولت به نفت، یکی از بهترین نظام‌های مالیاتی غیر مستقیم شناخته شده است.

تعریف مالیات بر ارزش افزوده

تعاریف متعددی از این مالیات ارائه شده است. در قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ماده ۳ قانون مالیات ارزش افزوده سازمان مالیاتی کل کشور اینگونه تعریف شده است:

“مالیات بر ارزش افزوده مالیات غیر مستقیمی است که بر تفاوت بین ارزش کالاها و خدمات عرضه شده با ارزش کالاها و خدمات خریداری یا تحصیل شده در یک دوره معین وضع می‌گردد.”

ضرورت برنامه ریزی آموزشی در اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده

مالیات بر ارزش افزوده نوعی مالیات عام (برعموم کالاها و خدمات به جز موارد معاف تعلق می گیرد) است که در چند مرحله از اضافه ارزش کالاهای تولید شده و یا خدمات ارائه شده در مراحل مختلف تولید و توزیع اخذ می شود. شاید تعریف زیر مفهوم این نوع مالیات را بهتر مشخص کند:

مالیات بر ارزش افزوده مالیاتی است که در طول فرآیند تولید و خدمات از محل تولید تا فروش کالا به مشتری نهایی، مرحله به مرجله اخذ می شود.

از این روش كه توسط فون زیمنس‌‌ (Fone Simence) آلمانی در سال ۱۸۸۱ابداع شد، برای اولین و به طور رسمی در سال ۱۹۴۵ در كشور فرانسه بصورت مالیات بر كالاهای مصرفی در مرحله تولید استفاده شد كه البته در سال ۱۹۸۶ آن را به طور جامع تا مرحله خرده فروشی گسترش داد . از این روش امروزه بیش از ۱۲۰ كشور جهان استفاده می كنند و تعداد زیادی از كشورها درصدد پیاده كردن آن در نظام اقتصادی خود هستند. نكته مهم آنكه چون جمع ارزش افزوده‌های بنگاه‌های اقتصادی در یك كشور،‌ برابرتولید ملی همان كشور است (استهلاک +‌سود +‌اجاره+‌بهره +‌دستمزد = معاملات واسطه ای – كل معاملات = ارزش افزوده)‌، ‌بنابراین مالیات بر ارزش افزوده، برابر مالیات بر تولید ناخالص ملی است، به عبارت دیگر پایه مالیات بر ارزش افزوده ،‌تولید ناخالص ملی است.

مزایا و معایب‌ VAT:

همانند اغلب ابزارهای اقتصادی، مالیات بر ارزش افزوده نیز دارای مزایا و معایبی است. از مزایای مالیات بر ارزش افزوده می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • گسترش پایه مالیاتی: مالیات بر ارزش افزوده می تواند بخش هایی از اقتصاد که تحت پوشش دادن آن ها با استفاده از سایر روش ها مانند مالیات بر فروش، دشوار است را پوشش دهد.
  • افزایش درآمدهای مالیاتی: استفاده از مالیات بر ارزش افزوده (Value Added Tax) به دلیل گسترش پایه مالیاتی می تواند درآمدهای مالیاتی را بسیار افزایش دهد.
  • کاهش هزینه اخذ مالیات : مالیات بر ارزش افزوده، مكانیزمی خود اجرایی دارد. لذا احتمالاهزینه‌های جمع آوری در مقایسه به سایر روش‌های اخذ مالیات، پایین‌تر است. همچنین استفاده از این روش،‌ موجب كاهش مالیات مضاعف، كاهش فرارهای مالیاتی و كاهش وقفه زمانی پرداخت نیز می‌شود و به طور كلی با ساده سازی و كارایی خود،‌ كمك شایانی به اصلاح ساختار كلی نظام مالیاتی كشور خواهد كرد.

اما این روش از اخذ مالیات معایبی هم دارد. از جمله معایب آن می توان به ترس از افزایش تورم در کشور اشاره کرد. در واقع این مالیات، قیمت تمام شده فروش را در مراحل مختلف اخذ مالیات افزایش می دهد. همچنین اجرای این روش نیازمند انجام مطالعات دقیق و علمی و ایجاد ساختار سازمانی مورد نیاز است.

در این بخش با مثالی نحوه کارکرد مالیات بر ارزش افزوده یا Value Added Tax را شرح می دهیم:

نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده

به عنوان مثال، تولید کننده خودرو (با نام فرضی خودروسازان آسیا)  را در نظر بگیرید که در کشوری با نرخ ۱۰% مالیات بر ارزش افزوده فعالیت می کند.

  1. شرکت خودروسازان مواد خام را با قیمت ۲ میلیون ریال خریداری می کند که طبیعتاً مالیات بر ارزش افزوده ی آن ۲۰۰,۰۰۰ ریال است که باید به دولت پرداخت کند. جمع قیمت کل در این حالت ۲,۲۰۰,۰۰۰ می شود.
  2. خودروسازان محصولات تولید شده را به قیمت ۵ میلیون ریال به علاوه ۵۰۰,۰۰۰ ریال ارزش افزوده و جمع کلی ۵,۵۰۰,۰۰۰ ریال به توزیع کننده می فروشد. در این حالت تولید کننده فقط ۳۰۰,۰۰۰ ریال به عنوان مالیات بر ارزش افزوده را به دولت پرداخت کرده است. به عبارتی تولید کننده ۱۰% سودی که در این فرآیند به دست آورده است ( ۳ میلیون ریال) را به عنوان VAT پرداخت می کند.
  3. در نهایت توزیع کننده این محصول را با قیمت ۱۰ میلیون ریال که ارزش افزوده آن ۱۰۰۰,۰۰۰ریال می شود به مصرف کننده نهایی می فروشد که جمع کل آن ۱۱ میلیون ریال می شود. توزیع کننده در این مرحله ۵۰۰,۰۰۰ ریال را به عنوان مالیات بر ارزش افزوده پرداخت می کند. ۵۰۰۰۰۰ ریال مابقی را تولید کننده در مرحله قبل پرداخت کرده است و به عبارتی توزیع کننده در این مرحله ۱۰% سودخالص خود را پرداخت می کند.

 

ضرورت برنامه ریزی آموزشی در اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده

اجرای مالیات بر ارزش افزوده یکی از جنبه‌های مهم این قانون بشمار می‌رود. همچنین ایجاد شناخت بیشتر و اطلاع رسانی کافی برای تمام کسانی که با بخش مالیاتی در ارتباط هستند نیز از ضرورت‌های اجرایی مالیات بر ارزش افزوده بحساب می‌آید.

در همین راستا قانون مالیاتی ارزش افزوده را از ۳ جنبه‌ی مهم بررسی می‌کنیم:

اصلاحات مورد نیاز درسیاستگذاری‌های قانون مالیاتی بخش اول است، که نتیجه‌ی این اصلاحات در آخر منجر به ایجاد اصلاحیه‌های قانون مالیات‌ های مستقیم گردید.

اصلاحات لازم در خصوص مدیریت مالیاتی جزء اقدامات قابل بررسی در بخش دوم می‌باشد که در نتیجه‌ی این امر و اهمیت آن قانون مالیات بر ارزش افزوده تصویب و به مرحله‎ی اجرا درآمد.

آخرین بخش و شاید هم مهم‌ترین آنها، اقدامات لازم جهت گسترش فرهنگ مالیاتی و ایجاد شناخت بیشتر در میان مردم می‌باشد.

در بخش سوم، بنظر می‌رسد که بابت اجرایی شدن هرچه بهتر قانون مالیات بر ارزش افزوده، بالا بودن میزان آمادگی مردم و توانمند سازی آنان با وجود بسترهای سخت افزاری و نرم‌افزاری لازم، می‌تواند بیشترین نقش را در موفقیت اجرای این قانون ایفا کند.

ایجاد آموزش‌های متفاوت در تمام سطوح، به همراه برگزاری سمینارها، کلاس‌ها وکارگاه‌های عملی و همچنین ارائه‌ی پکیج‌های آموزشی که توسط اساتید و افراد کارآزموده تدریس می‌شود، به شناخت هرچه بیشتر افراد کمک می‌کند.

شرکت سپیدار سیستم با برگزاری سمینارها و کارگاه‌های عملی در این حوزه و همچنین تولید پکیج آموزشی که توسط اساتید و بزرگان این قانون تدریس می‌شود، قدم‌های موثری در این راستا برداشته است که می‌توان این امر را با برگزاری و بینارهای متعدد در سراسر کشور توسعه بیشتری داد، و در مجموع وجود چنین برنامه‌هایی که باعث فرهنگ سازی و اطلاع رسانی در جامعه می‌شود می‌تواند علاوه بر آگاه نمودن مردم، کمک رسان دولت در اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده نیز باشد.

به منظور استفاده کاربردی از این مقاله می توانید با سیستم دریافت و پرداخت سپیدار همکاران سیستم آشنا شوید.

این مطالب را نیز بخوانید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

خبرنامه سپیدار

به خبرنامه سپیدار بپیوندید

شکیبا باشید

از شما متشکریم